Tagarchief: David Bade

Zondag 20 november 2011- Curaçao

De zondag begin voor Femie met een afspraak met Tirzo Martha bij IBB. Een jaar geleden was Femie hier ook en het is bijzonder om te zien hoeveel hier in de tussentijd veranderd is. Op de binnenplaats staan diverse kunstwerken waaraan gewerkt wordt, diverse lokalen zijn opgeknapt en er staan verschillende kunstwerken in de hal, expositieruimte en in de tuin. Het is duidelijk een plek die bruist.

Werkruimte bij het IBB

Femie en Tirzo bespreken een subsidieaanvraag die het IBB ingediend heeft bij de Plusregeling van het Fonds voor Cultuurparticipatie. Het gaat om het project Hokjesgeest waarbij cliënten (van de Capriles psychiatrische kliniek), verpleging, relaties van buiten (zoals familie, politie of ambulance) met hulp van IBB studenten en Tirzo en David Bade een sculptuur gaan maken. Elk paviljoen één, en gezamenlijk zullen die een beeldentuin in de kliniek gaan vormen. Een bijzonder project waarbij mensen die vaak met vooroordelen naar elkaar kijken zullen samenwerking, elkaar leren kennen en wat zichtbaar zal worden in een bijzonder kunstwerk. Een mooi project dat wellicht door het fonds ondersteund kan gaan worden.

Tirzo Martha

Joost ontmoette vroeg in de middag Dennis Klaus en Sinuhe Oomen van Pro Monumento. Waar Monumentenzorg zich richt op de aankoop, restauratie en verhuur van monumentale panden, wil Pro Monumento de publieke belangstelling en waardering voor monumenten versterken. Sinuhe is aangesteld door de stichting als manager om een aantal belangrijke projecten van de grond te tillen. Een Monumentendag in de Koraalwijk in Willemstad is het eerste aankomend grote evenement. Joost geeft aan dat voor de publieksactiviteiten mogelijk subsidie van de Mondriaan Stichting mogelijk is. Verder wil Pro Monumento een business plan opzetten waarmee de stichting een stabielere bron van inkomsten kan genereren. De meeste activiteiten zijn gratis toegankelijk (om ze bewust laagdrempelig te houden) en Pro Monumento krijgt geen subsidies. Mogelijk kan KulturA bij de implementatie van enkele van de oplossingen voor knelpunten in het businessplan behulpzaam zijn.

Sinuhe Oomen en Dennis Klaus

In het hotel hebben Femie en Joost een gesprek met Sonia Westerveld. Zij is secretaris-generaal bij het Ministerie van Onderwijs, Wetenschap, Cultuur & Sport. In vlot tempo vertelt Sonia over haar ideeën en plannen op het gebied van cultuur op het eiland: het oprichten van een nationaal instituut voor kunst en cultuur op het eiland, de onderzoeken of het levensvatbaar is om de oude schouwburg Sentro Pro Arte in ere te herstellen, mediaprogramma’s maken waarin de identiteit en geschiedenis van het eiland en haar bewoners in belicht worden, de stand van zaken met betrekking tot de cultuurspelen en de ontwikkelingen ten aanzien van de UNESCO conventie immaterieel erfgoed. Femie en Joost geven tips voor contactpersonen in Nederland, vertellen over de gesprekken die zij op het eilanden hebben met culturele instellingen en de mogelijkheden die de KulturA regeling biedt.

Joost met Sonia Westerveld

Joost werd daarna opgehaald door kunstenaar Herman van Bergen om in diens atelier te komen praten over een groots project dat hij wil opzetten: de Kathedraal van Doornen. Herman werkt al enkele jaren veel met de acacia tortuosa (door de Curaçaoënaars de wabi genoemd), een woekerstruikt met doornen. Hij maakt er sculpturen, lampen en installaties mee, vaak met gebruik van licht.

Begin december mag Herman meedoen aan de Curaçaose aflevering van TEDX en daar wil hij een ambitieus project pitchen waar hij al langer mee rondloopt: een labyrinth van de wabi, maar dan in de vorm van de Indiaan (zoals een grote rots bij Sint Willibrordus op Curaçao wordt genoemd). In die installatie (17x17x5) kunnen workshops gegeven worden, exposities gehouden worden en events plaatsvinden. Landhuis Bloemhof wil deze Kathedraal van Doornen graag op het terrein huisvesten.

Maquette van de Kathedraal van Doornen

Herman wil voor de realisatie van het werk samenwerken met dropout jongeren en bereidt een subsidie-aanvraag voor die de productie van de kathedraal moet dekken. Joost beloofde het idee met het Fonds BKVB te bespreken.

Herman van Bergen

Herman bracht Joost naar Willemstad waar hij bij de Gouverneur Hellen Chirina-Roosberg en Jamila Romero ontmoette. Zij zijn bezig met de Curaçaose editie van Plein Air Art: een groots evenement vol workshops, happenings, educatie en participatie rondom schilderkunst in de open lucht. Hellen en Jamila hadden een conceptaanvraag voor de Mondriaan Stichting die Joost met ze doornam.

Femie vertrok met de taxi naar Otrabanda voor een afspraak bij het Sint Martinus College. Dit oude schoolgebouw waar vroeger de MAVO in zat staat nu leeg: een oud gebouw met flink wat achterstallig onderhoud, maar degelijk en mooi gebouwd. De afspraak is een initiatief van Anja Steffens van Danzarte die hier met haar circustheaterschool in het gymlokaal gehuisvest is. Anja ziet kansen om het gebouw als geheel te benutten als een breed cursuscentrum voor kinderen en jongeren. Bij het gesprek zijn ook aanwezig: Maaike Kempers en Valentine van Doorn (beiden van Jeugdtheater Drazans) en Fina Ferreira (van Fina Dans Art School). Ook voor hen zou huisvesting in dit gebouw aantrekkelijk zijn en bovendien biedt het samenwonen met vergelijkbare instellingen een meerwaarde op het gebied van kennisdeling, gezamenlijke activiteiten, delen van apparatuur, enzovoorts. De eerste stap voor deze initiatiefnemers is het plan verder uit te werken in een businessplan. De KulturA regeling biedt mogelijkheden voor ondersteuning van dit initiatief op het gebied van ondersteuning met expertise, ondersteuning bij de opstart, ondersteuning bij materiële gemeenschappelijke investeringen. Het gesprek sluit af met een rondleiding door het gebouw waarbij allen beamen dat het pand perfecte mogelijkheden biedt voor een dergelijk cursuscentrum.

De vertegenwoordigers van de jeugddansgezelschappen

Maaike en Valentine waren zo aardig om Femie terug te rijden naar het hotel. Onderweg moesten ze nog even langs de studio’s van Drazans. Een mooie gelegenheid voor Femie om daar ook nog even een kijkje te nemen. Onder de rook van de olieraffinaderij staan een rij vrolijk geschilderde lokalen.

Drazans

’s Avonds ontmoetten Femie en Joost gezamenlijk Ieteke Witteveen, voormalig directeur van het NAAM en inmiddels met pensioen maar niet zonder ideeën. Ieteke vertelde bezig te zijn met een muzikaal project die een uitwisseling tussen Ghana, Colombia en Curaçao beoogt. Verder wisselden Joost en Ieteke informatie uit over de Regeling Veiligheidszorg waar de collectiebeherende instellingen op de Nederlands-Caribische eilanden gebruik van kunnen maken. Ook kon Femie profiteren van de kennis en het netwerk van Ieteke op het gebied van immaterieel cultureel erfgoed.

Femie met Ieteke Witteveen

Donderdag 19 mei 2011 – Curaçao

Direct na het ontbijt heeft Julia een afspraak met Joke Gerritsen van Stichting Culturele Manifestaties N.A.N.A. Joke vertelde over de voorbereidingen voor het kinderboekenfestival dat in november 2011 plaatsvindt. Zij is op dit moment op de eilanden om het een en ander voor te bereiden en gesprekken met de samenwerkingspartners te voeren.

‘s Ochtends ging Mayke naar Tony Monsanto. Er zijn plannen voor een monografie (Monsanto wordt dit jaar 65). Monsanto wordt veel gevraagd voor tentoonstellingen binnen en buiten Curaçao en er is al jaren behoefte aan een goed overzicht van zijn werk. Mayke vertelt over de mogelijkheden voor het aanvragen van een publicatiesubsidie bij het Fonds BKVB of een andere stimuleringssubsidie.

Zelfportret van Tony Monsanto

Joost was ondertussen bij Gallery Alma Blou in Landhuis Habaai op bezoek, onder de rook van de Isla raffinaderij. In de galerie was een selectie van werk te vinden van deelnemers aan de Open Atelierroute die voor het eerst in vijf jaar weer gehouden werd op Curaçao.

Gallery Alma Blou

Met galeriehoudster Lusette Verboom en freelance projectleider Marijke van Rijn besprak Joost de mogelijkheden voor financiering van een lexicon van Curaçaose kunstenaars die Lusette wil maken. Daarmee moet niet alleen de lokale bevolking beter op de hoogste raken van wat er allemaal speelt op het eiland, maar ook kunnen buitenlandse professionals op een makkelijke manier kennis maken met de diversiteit op het eiland.

Lusette Verboom en Marijke van Rijn

Sheila Albertoe en Jeanella Wall van Fundashon Bos di Hubentut vertelden Julia over de vier programma’s die zij als organisatie uitvoeren. Bos di Hubentut (wat stem van de jeugd betekend) is sinds 17 jaar bezig om activiteiten voor jongeren te ontwikkelen. De organisatie heeft onder andere een jeugdparlement opgezet, ondersteunt jongeren in hun entrepreneurship, geeft voorlichting over het voorkomen van (seksueel) misbruik en heeft jongeren opgeleid om tijdens grote evenementen de veiligheid van kinderen te garanderen. Met name de voorlichting en bewustwoordingscampagnes gebeuren door middel van theater. De organisatie wil graag haar activiteiten en kennis ook met de andere eilanden delen en is hiervoor in gesprek met verschillende instellingen. De mogelijkheden voor financiering worden verkend.

Julia met Sheila Albertoe en Jeanella Wall

Nederlander Ko van Geemert woont tijdelijk in Willemstad en gaat de literaire wandelgids Dushi Willemstad schrijven, waarin naast ‘literaire locaties’ ook bekende Curaçaose schrijvers als Cola Debrot, Tip Marugg en Frank Martinus Arion figureren. Uitgever is Bas Lubberhuizen. Mogelijk zal het Prins Bernhard Cultuurfonds hem daarbij financieel ondersteunen. Met het oog op de architectonisch historisch interessante plekken is Van Geemert ook in contact met Monumentenzorg en Stadsherstel. Met Ronald en Suzanne besprak hij de wens het boek ook in het Papiaments te laten verschijnen. Eventueel zal het Letterenfonds daarin een rol kunnen spelen.

Ronald met Ko van Geemert

Joost en Mayke ontmoetten elkaar voor een lunch in het Rif Fort met galeriehoudsters Daisy Casimiri, Nicole Henriquez en Lusette Verboom. Eerst bespraken Joost en Daisy de plannen om in een leegstaand deel van het fort een klein museum over de beladen geschiedenis van de plek in te richten. Op deze plek werd bijvoorbeeld slavenopstandleider Tula, een icoon op Curaçao, gevierendeeld door de koloniale bezetter. Het zou mooi zijn wanneer Daisy in een presentatie zou kunnen samenwerken met en verwijzen naar het Maritiem Museum, Museum Kura Hulanda en het Curaçaosch Museum.

Daisy Casimiri

Tijdens de lunch besprake Mayke en Joost de stand van zaken met betrekking tot de beeldende kunst op Curaçao vanuit het oogpunt van de galeriehouders en ook de afgeronde overzichtstentoonstelling Antepasado di Futuro kwam ter sprake. De expositie was een groot succes, met name de komst van het kroonprinselijk paar werd als een hoogtepunt ervaren. Als laatste onderdeel wordt samengewerkt met curators Felix de Rooy en Jennifer Smit en uitgeverij KIT Publishers aan een publicatie.

Na de lunch werd Mayke opgehaald door Herman van Bergen. Herman woont met Daisy Casimiri in een prachtig huis met groot atelier aan de rand van Willemstad. Ze worden verwelkomt door een roedel vrolijke Curaçaose hondjes, die ook figureren op een van Hermans schilderijen. Terwijl zij wachten op de schrijver Hans Vaders geeft Herman geeft een rondleiding door zijn atelier. Er ligt een voorstel voor een boek van Herman met gedichten van Hans Vaders en zijn vraag is of dit boek voor een subsidie in aanmerking komt. Mayke schetst de mogelijkheden voor een publicatiesubsidie en bespreekt de criteria die hiervoor gelden.

Hans Vaders en Herman van Bergen

Julia heeft na de lunch een afspraak met Roxanne Larmonie van Fundashon Orea pa Hubentut, die onder andere het Kidscity festival organiseert. Roxanne verteld dat zij bij de vorige editie enorm veel pech hadden. Door de vele regen en overstromingen afgelopen herfst hebben zij twee keer het festival moeten verplaatsen omdat de locatie niet beschikbaar was. Hierdoor konden niet alle activiteiten zoals gepland worden uitgevoerd. Een deel van het project, waarbij docenten trainingen kregen, kon gelukkig wel worden gerealiseerd. De organisatie is op dit moment bezig om te kijken wanneer de volgende editie plaats gaat vinden. Waarschijnlijk zal het begin van de zomer 2012 worden. Daarnaast is de organisatie aan het verkennen of er mogelijkheden zijn om Kidscity ook op Aruba & Bonaire te realiseren. Op Bonaire heeft de organisatie al een project met scholen opgezet. Julia en Roxane bespraken of KulturA mogelijk bij kan dragen aan de uitbreiding naar de andere eilanden.

Roxanne Larmonie

Joost liep na de lunch naar de bibliotheek om te praten met Nitzah Anderson, Arthur Tholel en Marijke van Rijn over de implementatie van ‘It Takes A Story To Raise A Child’ van Wijnand Stomp op Curaçao. De bibliotheek wil zijn aanbod voor scholen verbreden en vernieuwen door bijzondere projecten in te kopen en training van de docenten er in te bouwen. Mogelijk kan KulturA een rol spelen.

Arthur Tholel, Nitzah Anderson en Marijke van Rijn

Julia bezocht in de namiddag Anja Steffens van Fundashon Danzarte Studio bij het Martinus College, waar zij een ruimte voor opslag hebben en lessen in de sporthal geven. Zij gaan kijken bij de les die op dit moment door Willy Baretto (artistiek leider) gegeven wordt. De kinderen zijn druk aan het oefenen en enthousiast aan het werk. In totaal geeft de organisatie les aan ruim 70 kinderen in onder andere de disciplines dans, acrobatie en steltlopen. Dit weekend staat tijdens de Vlootdagen een optreden op het programma en een aantal van de kinderen gaat na de les hiervoor op locatie oefenen.

Danzarte in actie

De organisatie is naast de dagelijkse lessen en regelmatige optredens ook bezig om de deelname aan festivals in Suriname en Frans Guyana voor te bereiden. Afgelopen jaar heeft de organisatie goede ervaring opgedaan tijdens de deelname aan internationale festivals. De organisatie wil dan ook graag deze uitwisseling continueren. Danzarte zou daarnaast graag nieuw materiaal voor de steltenlopers aanschaffen omdat het huidige materiaal verouderd en stuk is. Misschien zijn er mogelijkheden voor financiering.

Willy Baretto en Anja Steffens met twee leerlingen van Danzarte

Mayke, Julia en Joost bezochten in de vroege avond het IBB, waar kunstenaar Thomas Adolfs tijdens de afwezigheid van directeuren Tirzo Martha en David Bade waarneemt.

De binnenplaats van het IBB

De leerlingen zijn momenteel bezig met een workshop waarin ze instrumenten moeten maken die tegelijk een sculpturele uitstraling hebben. Het KulturA-team krijgt een rondleiding en talentvolle leerlingen als Elvis vertellen over hun werk.

Ook is er vanwege de Open Atelierroute een kleine expositie van werk van oud-residenten zoals van Maartje Folkeringa die een werk aan de collectie van het IBB doneerde.

Installatie van Maartje Folkeringa

Dinsdag 30 november 2010 – Curaçao

Het Curaçaosch Museum

In het Curaçaosch Museum staat sinds 10-10-10, de dag waarop Curaçao een autonoom land binnen het Koninkrijk is geworden, de tentoonstelling ‘Antepasado di Futuro’, ofwel voorouders van de toekomst.

Enkele zalen van Antepasado di Futuro

De tentoonstelling biedt een overzicht van een eeuw beeldende kunst op Curaçao: kunstenaars die korter of langer op het eiland verbleven kwamen voor selectie door curatoren Jennifer Smit en Felix de Rooy in aanmerking. De expositie bevat daarom werk van John de Pool, Chris Engels, Charles Eijck, May Henriquez, Nelson Carrilho, Tony Monsanto, David Bade, Helen Martina, Yubi Kirindongo, Sinaya Wolffert en nog vele anderen.

Felix de Rooy en Jennifer Smit

Jennifer en Felix gaven Joost een uitgebreide rondleiding door de tentoonstelling waarvoor de Mondriaan Stichting een bedrag ter beschikking heeft gesteld. De recente overstromingen op Curaçao als gevolg van de heftige regenval heeft ook het museum lelijk geraakt. In de kelder stond het water meer dan kniehoog, en Felix heeft met hulp van de museumstaf eigenhandig het werk uit het water moeten vissen.

Installatie van Tirzo Martha

Ook de installaties van Tirzo Martha en Ruben la Cruz hebben van het weer te lijden gehad, maar over het geheel genomen viel de schade mee en heeft het museum een grote prestatie geleverd door alles weer snel op orde te maken.

Installatie van Ruben la Cruz

Naast het museum, een oud ziekenhuis, staat het voormalige quarantainehuis. In vorige decenna was daar de Akademia di Arte gevestigd, maar inmiddels is het pand in slechte staat. Toch krijgt het sinds kort weer nieuwe betekenis. Docomomo Curaçao, de lokale cel van een internationaal netwerk rondom modernistische architectuur en mede met financiële steun van KulturA opgericht, heeft op het gebouw een tentoonstelling gemaakt over modernistische gebouwen op het eiland.

Tentoonstelling van Docomomo

Na deze rondleiding sprak Joost met Verele Ghering-Engels, die sinds kort als voorzitter van het bestuur de dagelijkse leiding over het museum in handen heeft genomen. Het museum wil graag in de komende tijd met regelmaat wisselexposities houden. Misschien kan de Mondriaan Stichting daar incidenteel aan bijdragen. Na een organisatorisch moeilijke periode moeten er ook weer verschillende investeringen gedaan worden; daar kan KulturA misschien in meehelpen.

Verele Ghering-Engels

Verele bracht Joost daarna naar de woning van architect Ben Smit, door hemzelf in modernistische stijl ontworpen. Hij woont al jaren niet meer op Curaçao, en zijn huis biedt momenteel plaats aan een solo-expositie van Felix de Rooy.

Ben Smits woonhuis

Felix leidde Joost rond over de tentoonstelling met recent en divers werk.

Werk van Felix de Rooy bij Ben Smit thuis

Verele zette Joost daarna af bij de Capriles Kliniek. In dit hospitaal voor geestesziekten is sinds kort het Instituto Buena Bista gevestigd.

Entree van de Capriles Kliniek

De directeur van de kliniek wil graag de grenzen tussen de psychiatrie en de maatschappij openbreken en ziet voor het IBB daar een rol weggelegd. David Bade en Tirzo Martha ontvingen Joost en leidden hem rond door het uitgebreide complex.

Binnenruimtes van het IBB

Er is veel werkruimte binnen en buiten, waardoor de leerlingen van het IBB, de kunstenaars in residentie, maar ook David en Tirzo zelf voldoende ruimte krijgen om zichzelf te ontwikkelen.

Buitenaanzicht vanuit de tuin van het IBB

David, Tirzo en hun team voelen zich in de korte tijd dat ze op de Capriles Kliniek zitten al erg thuis; de komende drie jaar zijn ze verzekerd van deze plek.

Tirzo Martha en David Bade

Voor vertrek naar Aruba ging Joost nog langs op de Universiteit van de Nederlandse Antillen, de UNA. Sofia Saavedra en Lyongo Juliana verzorgden, met ondersteuning van KulturA, een excursie voor beleidsmakers, architecten, kunstenaars en studenten naar Medellin in Colombia naar de Iberoamerican Biennial of Architecture and Urbanism.

De UNA

In Medellin wordt op een bijzondere manier en op hoog niveau nagedacht over bottom-up architecture in sloppenwijken, ook om oplossingen te zoeken voor ingewikkelde maatschappelijke problemen zoals criminaliteit. De delegatie uit Curaçao kwam ruim in het nieuws in Colombia en op Curaçao en er staan al verschillende vervolgprojecten op stapel.

Lyongo Juliana en Sofia Saavedra

Zaterdag 25 september 2010 – Curaçao

Het programma op Curaçao is vol, er zijn veel verzoeken om een afspraak met het KulturA-team. ’s Ochtends begon Femie met een afspraak met Nelly Schotborgh en Rita Koeks van Turning Point, een dansschool en gezelschap gespecialiseerd in klassiek en modern ballet. Nelly en Rita legden uit dat op Curaçao de expertise ontbreekt op het gebied van theaterbelichting. Dit geldt ook voor andere gezelschappen. Ze willen een KulturA-aanvraag voorbereiden om een expert op dit gebied naar het eiland te halen en hierover trainingen te verzorgen. Verder willen ze graag de kwaliteit van de moderne dans verhogen door voor een beperkte periode een docent over te laten komen om masterclasses en docententrainingen te geven.

Rita Koeks

Daarna bracht Femie een bezoek aan het nieuwe pand van het Instituto Buena Bista. Zij geven cursussen aan talentvolle jongeren om hen voor te bereiden op een toekomst in de kunst. David Bade en Tirzo Martha showden hun prachtige pand op het terrein van de psychiatrische inrichting Capriles Klinika dat ze nog druk aan het opknappen zijn. Deze locatie nodigt uit voor projecten met de bewoners van deze inrichting, zoals ze in het verleden ook al eens gedaan. Ze hebben een kunstwerk samen met bewoners gemaakt, wat een bijzondere inbreng in de carnavals optocht tot resultaat had.

Ronald sprak ondertussen met Ini Statia. Zij werkt bij de Fundashon pa Planifikashon di Idioma (FPI) en is kortgeleden een (coachings)project voor schrijvers gestart. Het doel is een tiental kinderboeken te publiceren. Ruth San a Jong van de Schrijversvakschool in Paramaribo heeft een aantal schrijvers een introductiecursus voor het schrijven van kinderboeken gegeven, en een aantal schrijvers (o.a. Roy Evers, Elodie Heloise, Laura Quast) een inleidende cursus voor het coachen van beginnende schrijvers. Binnenkort gaat het coachingsproject van start. Het FPI wil voor het opzetten van een structureel cursus en begeleidingstraject een aanvraag bij KulturA indienen.

Ini Statia en Ieteke Witteveen (NAAM) 's avonds in Willemstad

Femie was inmiddels met Feco Gomez van Instituto pro Formashon Musikal in gesprek. Deze muziekschool geeft al 40 jaar muziekonderwijs in 20 wijken aan 1000 kinderen. Daarnaast hebben ze speciale projecten met gedetineerden en geven ze optredens. Ze hebben geen ‘zorgcontract‘ (subsidie) met de overheid en krijgen wel ondersteuning van AMFO. De muziekschool zou erg geholpen zijn met nieuwe instrumenten.

Feco Gomez

Victor Sosa en Axel Prudencia zijn net begonnen met de muziekschool Fundashon Edukashon Musikal na Banda Bou, ver weg van Willemstad in het noorden van het eiland. Er zijn hier weinig voorzieningen voor kinderen. Ze geven les aan 140 kinderen en er staan er nog veel op de wachtlijst. Victor en Axel willen graag uitbreiden met zanglessen. Daarvoor zoeken ze aanvullende financiering. Samen met Femie bekeken ze welke mogelijkheden de KulturA-regeling of het Fonds voor Cultuurparticipatie heeft voor deze muziekschool.

Axel Prudencia en Victor Sosa

Met George Willems heeft Femie een algemeen oriënterend gesprek gehad om informatie te krijgen over de ondersteuningsmogelijkheden die er zijn voor muziek, theater en dansscholen. Die bleken heel beperkt. De lokale overheid financiert bij enkele instellingen de salariskosten van de docenten. De mogelijkheden van AMFO worden steeds beperkter, zij moeten meer dan voorheen de nadruk moeten leggen op jeugd en zorg. De KulturA-regeling noch het Fonds voor Cultuurparticipatie geven mogelijkheden voor structurele ondersteuning (zoals vaste lasten, salariskosten en huisvesting) van muziek, dans en theaterscholen. De ontmanteling van de Nederlandse Antillen als land betekent voor het nieuwe land Curaçao een grote uitdaging wanneer het gaat om ondersteuning van de lokale kunstinstellingen.

Daarna had Femie nog een gesprek met Cultureel Centrum Curaçao, vooral bekend als muziekschool CCC, met de heren Elvio Cijntje en Franklin Hanze. De muziekschool krijgt de salarissen van de docenten gesubsidieerd door de lokale overheid. De muziekschool levert regelt leerlingen af die verder gaan studeren aan conservatoria in Nederland, Venezuela of in de Cariben. De muziekschool wil kwaliteitsverbetering doorvoeren en de nieuwe directeur die binnenkort aangesteld zal worden ondersteunen door een stage bij een professionele muziekschool in Nederland of Venezuela te laten lopen.

Elvio Cijntje, Femie en Franklin Hanze

En tot slot bracht Femie een bezoek aan Danzarte. Daar was het een drukke bedoening. Kinderen en jongeren waren heel serieus bezig met de warming up en voorbereidingen voor de grote show die later die avond plaats vond op het Brionplein ter ere van het vertrek van de gezaghebber en ter afsluiting van de Kulturismo week. Tussen alle drukte door vonden Anja Steffens en Eric Erkelens even tijd om Femie bij te praten over de laatste ontwikkelingen.

Anja Steffens en Eric Erkelens

Danzarte heeft een opstartsubsidie gekregen van het Fonds voor Cultuurparticipatie en is nu bezig met het ondernemingsplan voor de komende jaren. Samen met Danzarte bezochten Ronald en Femie de show. Een prachtige voorstelling van het culturele leven op Curaçao met kachu (hoorn) blazer (een traditie uit de tijd van de slavernij), dansgroepen in allerlei stijlen, een drumband, orkest en diverse zanger.

Optreden van Danzarte op het Brionplein in Willemstad

Danzarte gaf een prachtige voorstelling met steltlopers, vuurspuwers en een luchtshow. Het hele Curaçaose culturele leven kwam voorbij voor zo’n 2500 inwoners als publiek.

Het was een kleurrijke en hartverwarmende show met motoren, dans, zang, sketches, acrobatiek en veel liefdevolle woorden voor de gezaghebber, die niet zoals de generale repetitie door regen werd verstoord. En het was een manifestatie die liet zien wat Curaçao op cultureel gebied te bieden heeft.

Dinsdag 28 april t/m 2 mei 2009 – Curaçao

Vandaag vertrok het grootste deel van de delegatie weer terug naar Nederland.

Binnen bij Landhuis Bloemhof

Binnen bij Landhuis Bloemhof

Mayke bezocht eerst nog het prachtige Landhuis Bloemhof, waar zij een uitgebreide rondleiding kreeg door onder andere het atelier van Mae Henriquez, de galerie, de bibliotheek/het archief en de tuin. Ze sprak met Nicole Henriquez en Marlies Schoenmakers over plannen voor het bouwen van een workshop-paviljoen en het publiek toegankelijk maken van het terrein van de voormalige plantage. Daarna bezocht zij de kunstenaar Ellen Spijkstra in haar atelier.

Badhuis bij Landhuis Bloemhof

Badhuis bij Landhuis Bloemhof

Chrit, Rob en Robin ontmoeten Margareth Wallé van het Startbureau.

Gitta en Chrit zagen ’s ochtends eerst de Gedeputeerde voor Cultuur Marilyn Alcalá-Wallé. KulturA interesseerde haar zeer omdat het voor diverse organisatie op Curaçao een kans biedt op een betekenisvolle impuls.

Zij voegden zich na het gesprek bij Joost in het Instituto Buena Bista.

ibbvoorkant

David Bade en Tirzo Martha gaven een rondleiding door het pand dat ze nog niet zo heel lang bewonen. Resultaten van de afgelopen blokperiode waren volop te bezichtigen:

ibbinterieur

ibbkunstwerkbinnen

Ronald en Suzanne vertrokken deze dag nog niet naar huis, zij verbleven tot 2 mei op Curaçao en hadden afspraken met schrijvers, dichters en literaire organisaties. Met individuele schrijvers spraken ze over hun gepubliceerde werk, de uitgevers, hun manuscripten en de problemen die ze daarbij tegenkomen op Curaçao. Ook bezochten ze Nifa Ansano van Poetic Colors, het al eerder genoemde collectief van jonge dichters, waarvan de leden regelmatig optreden op verschillende locaties. Zij willen hun organisatie professionaliseren. Er is al een stichting in oprichting met bestuursleden.

Roy Colastica en Suzanne

Roy Colastica en Suzanne

Verder praatten Ronald en Suzanne met het FPI, de Fundashon Planifikation Idioma, het institituut dat zich bezighoudt met de bestudering van het Papiaments, de ontwikkeling van materiaal voor scholen en de publicatie van studies, kinderboeken, en op kleine schaal van literatuur. Zij worden door de overheid gesubsidieerd, maar hebben eigenlijk te weinig middelen en expertise om als uitgever van literair werk te bestaan.

Ook Michael Willems, hoofdredacteur van het Antilliaans Dagblad, werd gesproken. In zijn krant wordt op het ogenblik een roman van Erich Zielinski als feuilleton gepubliceerd. Hij zou graag meer literaire journalistiek en literaire kritiek publiceren. Een genre dat helaas te weinig voorkomt.

Tenslotte lunchten Suzanne en Ronald met de organisatoren van de Literaire Tippelzone, een festival dat zijn derde jaar ingaat. Het vindt plaats in de straten en op de pleinen in Punda, de binnenstad van Willemstad met optredens van schrijvers, dichters, toneelspelers en musici en trekt veel publiek. Ook zij willen professionaliseren. Voor kinderen organiseren ze daarnaast de Literaire Trippelzone.

Festival de Literaire Tippelzone

Festival de Literaire Tippelzone

De belangrijkste vaststelling na alle gesprekken is dat er een grote behoefte is aan coaching van auteurs, redactie van manuscripten en professionele publicatie mogelijkheden. In feite het hele literaire productie proces, een literaire infrastructuur ontbreekt op Curaçao.

Zondag 26 april 2009 – Curaçao

Vandaag stond de enige vrije dag van deze reis op het programma. David Bade en Tirzo Martha verzorgden voor het gezelschap een rondleiding langs onverwachte plekken op Curaçao, onder meer een spectaculair natuurlijke ‘geiser’ aan de ruwe kust van het eiland:

geiser1

geiser2

Een bijzonder bezoek bracht de groep aan het Mgr Verriet Instituut, een huis voor gehandicapte en psychisch zieke mensen dat in de vijftiger jaren door Gerrit Rietveld tijdens zijn verblijf op Stroomzigt ontworpen is:

Verriet Instituut

Verriet Instituut

Binnenplaats van het instituut

Binnenplaats van het instituut

Van links naar rechts: Ronald, Robin, Suzanne, Joost, Chrit en David

Van links naar rechts: Ronald, Robin, Suzanne, Joost, Chrit en David

Op de binnenplaats staat nog altijd een werk dat Bade en Martha samen met de bewoners maakten tijdens een van hun ArteSwa-projecten:

april_09_046_verr1

april_09_049_verr

Ook andere werken die in het kader van ArteSwa en residencies op het IBB zijn gemaakt, werden bezocht:

autokunstwerk

kathrien schlegel

Zaterdag 25 april 2009 – Sint Maarten/Curaçao

Met een lichte vertraging verplaatste de fondsdelegatie zich vandaag van Sint-Maarten naar Curaçao om zich bij Ronald van het Fonds voor de Letteren te voegen.

’s Ochtends organiseerde het Sentro Kultural Korsou drie workshops: over boeken, over verhalen en over poëzie, ter gelegenheid van het zestigjarig bestaan van het centrum. Ronald ging dus op de vroege zaterdagochtend op weg naar Emmastad, de eerste rit door Willemstad in een gehuurde auto. Geen sinecure in een onbekende stad, maar gelukkig stapte onderweg een Curaçaoënaar in om de weg te wijzen. Bij het Sentro Kultural was het rustig: een gele bibliobus en een paar informatiestands, waaronder een van de Stichting Taalplanning (FPI) – waarover later meer informatie als we daar op bezoek zijn geweest. Veel bezoekers waren er helaas niet en dat zou zo blijven gedurende de ochtend.

Sentro Kultural Korsou

Sentro Kultural Korsou

Ronald schreef zich voor de workshop Boeken die geleid zou worden door Ini Statia van het FPI. Ondanks dat zich verder slechts 1 cursiste had ingeschreven ging de workshop toch door. De andere workshop waren helaas ook slecht bezocht. Door de zaterdagochtend of de publiciteit? Ini gaf eerst een inleiding over de literair-culturele infrastructuur op Curaçao. Naast het FPI zijn er nog de Fundashon Matarial pa Skol (voor schoolboeken) en de Kas di Kultura, die boeken van lokale auteurs in het Papiamentu uitgeeft. Zij hebben een eigen productie- (lees: kopieer-)afdeling die vorig jaar 11 auteurs heeft uitgegeven. Beperkingen zijn de oplage (100 ex.) en de omvang (64 p.). Literaire uitgevers zijn er op het ogenblik niet. Kolibri was een uitgeverij die is gestopt en Editorial Antiyana van Stanley Kras leidt een slapend bestaan. De meeste boeken worden in eigen beheer uitgegeven, met steun van onder meer het Prins Bernhard Cultuurfonds Nederlandse Antillen en Aruba, het Beatrixfonds en de Sede Antilla. Of uiteraard met eigen middelen.

Hierna kregen de twee cursisten een Freestyle schrijfopdracht naar aanleiding van een opgeroepen herinnering van de schrijver als vijfjarige. Hun verhalen hebben de cursisten aan elkaar voorgelezen: de een in het Papiamentu en de ander in het Nederlands. Na afloop was er een gesprek met de enige echte cursiste over het boek dat zij wil schrijven naar aanleiding van een ingrijpende persoonlijke ervaring.

Joost en Mayke bezochten na aankomst op het eiland landhuis Stroomzigt, het voormalige woonhuis van Chris Engels in de vijftiger en zestiger jaren. Verela Ghering-Engels en Jennifer Smit ontvingen hen daar en Mayke en Joost kregen een bijzondere rondleiding door het pand dat normaliter niet open staat voor het publiek.

Joost op de trap van Stroomzigt

Joost op de trap van Stroomzigt

Interieur Stroomzigt met in de hal een trap van Rietveld

Interieur Stroomzigt met in de hal een trap van Rietveld

Chris Engels was arts op Curaçao, maar zijn leven was op natuurlijke wijze vervlochten van kunst en cultuur. Hij correspondeerde met Greshoff en Rietveld verbleef anderhalf jaar op Stroomzigt. Rietveld ontwierp een bijzondere trap in het huis, en ook voor de slaapkamer van Verela maakt hij een ontwerp dat echter nooit werd uitgevoerd. De familie heeft plannen om de imposante collectie schilderijen, tekeningen, boeken en sculpturen te ontsluiten voor het publiek en het pand een publieke functie te geven. Tijdens het bezoek aan Stroomzigt liep kunstenaar Yubi Kirindongo binnen om één van zijn werken in de tuin van Stroomzigt schoon te maken.

Grasduinen in de tuin van Stroomzigt

Grasduinen in de tuin van Stroomzigt

Achterzijde van Stroomzigt

Achterzijde van Stroomzigt

Robin en Rob spraken met Norman de Palm van Teatro Luna Blou, waarna ze zich voegden bij een groot gezelschap voor een informeel diner. Aanwezig waren daarbij naast Norman de Palm ook David Bade, Sofia Saavedra Bruno, Tirzo Martha, Josje Smits, Carel Weeber en Ieteke Witteveen.

Suzanne en Ronald bezochten een literatuuravond van het Sentro Kultural Korsou. Er was veel meer publiek dan tijdens de workshops. Rond de vijfenzeventig mensen van jong tot oud liepen langs presentaties van verhalenvertellers, onder anderen Jeroen Heuvel, Roy Colastica en een groepje van vier jonge Curaçaoënaars. Iedere presentatie had z’n eigen plek op het met lampjes versierde terrein. Tussendoor konden drankjes gekocht. Met name de jonge vertellers lieten zien hoe verhalenvertellen op Curaçao kan worden opgevat: het was een toneelstuk met eenvoudige middelen. Drie grote kartonnen dozen en een stoel op het podium dienden als decor. Een van de vertellers zat op de stoel, de anderen zaten in de dozen en kwamen beurtelings tevoorschijn om hun verhaal te doen. In het Papiaments.

Roy Colastica

Roy Colastica

Daarna waren er poëzievoordrachten op het grote podium, gepresenteerd door Nifa Ansano, zelf ook dichteres. Vier dichters zijn leden van Poetic Colors, een collectief van 16 jonge dichters dat tweemaal per maand optreedt op verschillende locaties. Daarnaast traden nog vier dichters op. Een van de gedichten van Nifa wordt – voorzichtig – begeleid door een beat boxer. Opvallend was dat de voordrachten van de jonge dichters veel losser, theatraler zijn dan wat wij in Nederland kennen. Een dichter is hier duidelijk een performer. Alle dichters traden op in het Papiaments, dat hier de literaire voertaal is.

Dit kleine festival laat zien dat literaire avonden op Curacao in een ongedwongen sfeer plaatsvinden, met muziek en drankjes, en natuurlijk buiten.