Tagarchief: Addo Stuur

Vrijdag 3 december 2010 – Bonaire

Op Bonaire vindt op zaterdag 4 december een overleg op ambtelijk niveau plaats over cultuurbeleid, vandaar dat Gitta Luiten (Mondriaan Stichting), Henriëtte Post (Fonds Podiumkunsten), Henk Pröpper (Nederlands Letterenfonds) en Chrit van Rensen (Fonds voor Cultuurparticipatie) op het eiland aanwezig zijn. Henk sprak in de vroege morgen met boekhandelaar Addo Stuur, die allerlei plannen heeft om het literaire klimaat op het eiland een impuls te geven. In de rest van de ochtend volgden Henk, Gitta, Chrit en Henriëtte een eigen oriënterend programma.

Hans Evers, Joost Vrieler en Emma Sint Jago

Joost vergaderde ondertussen met Emma Sint Jago (Stichting voor Kunst en Cultuur Bonaire) en Hans Evers en Celia Fernandes Pedra van de stichting Ban Boneiru Bek. KulturA heeft de aanschaf van enkele materialen voor Emma’s stichting gesponsord; Joost en Emma bespraken de voortgang van deze investeringen. Ook kwamen toekomstige plannen voor de muziekgroep Tutti Frutti, waar Emma deel van uitmaakt, aan de orde. Zo is de groep uitgenodigd door het Festival del Caribe, mogelijk kan KulturA bijdragen aan een Bonairiaanse delegatie.

Emma Sint Jago, Hans Evers, Celia Fernandes Pedra

Hans en Celia vertelden over de doelstelling van Ban Boneiru Bek, een stichting die de remigratie van Bonairianen bevordert. Daarnaast zijn Hans en Celia betrokken bij tal van culturele activiteiten en platforms.

Henk en Joost bezochten in de middag de bibliotheek in Kralendijk, tevens de enige publieke bibliotheek op het eiland. Manager Sharon Bol heeft in de afgelopen anderhalf jaar een frisse wind door de bibliotheek laten waaien met veel leesbevorderingsprogramma’s, uitwisseling met Nederland en slimme acties om de bibliotheek meer op het netvlies van de bevolking te krijgen.

Sharon Bol en Henk Pröpper

Helaas heeft Sharon nog altijd met veel problemen te kampen, waaronder een slecht onderhouden gebouw, een collectie die snel vergaat door het weer en een gebrek aan organisatorische stabiliteit en politieke en beleidsmatige ondersteuning.

De hele delegatie bezocht in de tweede helft van de middag Rincon, in het bijzonder het cultuurpark Mangazina di Rei. Een enthousiaste gids liet de groep kennismaken met een aantal bijzondere aspecten van het traditionele Bonairiaanse leven, wonen en bouwen.

Rondleiding door Mangazina di Rei

’s Avonds ontmoette Gitta, Henriëtte, Chrit en Joost een doorsnede van het culturele veld op Bonaire.

Jackie Bernabela, Henriëtte Post en Raymundo Saleh

Jackie Bernabela (o.m. Kas di Arte), Raymundo Saleh (oud-gezaghebber en bestuurslid van o.m. de Skol di Musika), Orlando Meijer (ouderenplatform), Danilo Christiaan (Mangazina di Rei), Boi Antoin (journalist/dichter), Annemarie Klöne (NGO Platform) en Sedney Marten (beeldend kunstenaar) gaven een kijkje in het culturele leven op het eiland,

Joost Vrieler en Orlando Meijer

De staatkundige veranderingen brengen voor het cultuurveld (nog) niet de gehoopte verbeteringen, maar er zijn volop plannen voor nieuwe initiatieven.

Danilo Christiaan, Boi Antoin, Chrit van Rensen, Annemarie Klöne en Sedney Marten

Advertenties

Donderdag 30 september 2010 – Bonaire

Femie had een afspraak met Jackie Bernabela. Zij is werkzaam bij de SKAL, dienst cultuur, kunst en literatuur, en runt tevens Kas di Arte. Eerst bezocht Femie Kas di Arte dat gehuisvest is in een mooi historisch pand aan de kade. Jackie is bezig met het inrichten van een tentoonstelling rondom 10-10-10. Een programma met workshops en masterclasses voor kunstenaars en amateurs op het eiland, wordt gesubsidieerd door KulturA. Een van deze werken is van Jake Richter, schilder op Bonaire. Hij verbeeldt de nieuwe toekomst van Bonaire. De donkere wolken rondom de vlag van Bonaire laten de onzekerheid en zorgen over de toekomst zien. Maar de vlag van Bonaire blijft wapperen en de mensen zijn vol hoop.

Jackie Bernabela

Binnen hangt een prachtig bijzonder kunstwerk dat door schilders (amateurs) op Bonaire gezamenlijk is gemaakt, waarmee deelgenomen is aan een wedstrijd op Curaçao. Ook dit werk laat het leven op Bonaire zien. De traditionele kleding, de onderwaterwereld, het land, de zon en de vegetatie op het land.

Beschilderde jurk met traditionele voorstellingen

Jackie heeft veel plannen om kunstprojecten voor kinderen op te zetten. Maar daarvoor zijn deskundige mensen en financiële middelen nodig.

Daarna brachten Femie en Jackie een bezoek aan het Bonaire Archeological institute, waar de jongerengroep BONAI actief is. Dit is een groep van 15 jongeren van het voortgezet onderwijs die na schooltijd aan archeologie doen. Ze werken aan projecten waarbij ze aan research en archeologisch onderzoek doen. Het doel is om de kennis en de waardering voor het lokale erfgoed te bevorderen en vast te leggen. Recent ondersteunde KulturA een samenwerkingsproject van BONAI met SIMARC uit Sint Maarten.

Een van de BONAI-kinderen

Dennis Martinus, een van de vrijwilligers van Bonaire Youth Outreach Foundation, nam Ronald mee naar het gebouw waar zij hun radioprogramma’s maken en uitzenden.

Het gebouw waar BYOF haar radio-uitzendingen verzorgt

Dennis is bij het Eilandgebied werkzaam voor ICT. Sinds 1995 is BYOF actief, vanaf 1998 als stichting. Zij maken radioprogramma’s via Voz di Bonaire en sociale programma’s met en voor jongeren vanaf 13 jaar. En voorlichtingsprogramma’s over criminaliteit, seks en huiselijk geweld. Hun projecten worden gefinancierd door AMFO, USONA en SNAYDP (Netherlands Antilles Youth Development Programme).

Radiostudio

Zij werken samen met O-net, een Nederlands-Antilliaanse organisatie. Ook werken ze samen met Boi Antoin, die een serie uitzendingen met verhalen van oudere Bonairianen maakt: Herensia di siglo binti / Erfgoed van de twintigste eeuw. BYOF heeft ook ondersteuning gekregen van FAMU, een universiteit in Florida, door middel van cursussen voor camera en editing in 2008/9. Vorig jaar maakten ze hun eerste films, gebaseerd op eerdere toneelstukken over criminaliteit. (Kijk naar hun filmpjes op Youtube).

Dennis Martin

Dennis vertelde over hun plannen naast de al bestaande radioprogramma’s, ook regelmatig tv-programma’s te maken voor lokale zenders. Voor de apparatuur van radio en tv gaan zij een aanvraag bij KulturA doen.

Ronald ontmoette Sharon Bol, interim manager van de Biblioteka Publiko Boneiru. Ze werkt op projectbasis voor de bibliotheek in Kralendijk, dankzij een subsidie van USONA. Ze heeft een nieuwe wind door het kleine gebouwtje doen waaien. Zij is geen bibliothecaris, evenals directeur Gerda Willems in Curaçao, maar ze heeft wel duidelijke ideeën over een nieuwe functie van de bibliotheek. Een open instelling met activiteiten voor de lezers.

Sharon Bol

Bonaire heeft 15.000 inwoners, 6 lagere scholen en een school voor voortgezet onderwijs. De bibliotheek is een stichting en heeft vier medewerkers die door het gouvernement worden betaald. De Servicio di Fusenansa Kultura (SEK) ondersteunt de bibliotheek. De bibliotheek zit in een klein gebouw naast Jong Bonaire, een centrum voor jongeren. Er is een ruimte voor kinderboeken met een leeshoek. De kasten zijn een schenking uit Nederland. In een naastgelegen ruimte staan de boeken voor volwassenen, met een aantal tafels om te studeren, ook een schenking uit Nederland. Die kasten zijn oud en niet erg overzichtelijk. Voor nieuwe inrichting wil Sharon Bol een aanvraag bij KulturA doen.

Leeshoek in de bibliotheek op Bonaire

Sharon vond de bibliotheek te onzichtbaar en heeft een aantal activiteiten bedacht, die zeer uiteenlopend zijn. Ze kunnen ieder jaar worden herhaald. Daarnaast heeft ze een leesbevorderingsproject opgezet, waarvoor ze subsidie heeft gekregen van USONA om het een jaar uit te voeren. Een leesclub voor 20 kinderen wordt gegeven als pilot. Met een begin en eindmeting en coaching. Keuze uit de activiteiten: dictee in het Papiaments, fotowedstrijd, muziek in de bieb, De week van de goede manieren (rond een boekje van Denise de Jongh), een kookworkshop en een cursus verhalen schrijven (door Sharon Bol). Verder zijn er gratis abonnementen voor zo’n 2500 tot 3000 schoolkinderen (sponsoring Rotaryclub) en materialen als een poppenkast en een boekenmolen.

Femie reisde ondertussen naar Rincon, een klein en authentiek dorpje in het binnenland van Bonaire. Rincon staat erom bekend dat hier de oude Bonairiaanse tradities nog leven. Vlak buiten Rincon ligt Mangasina di Rei. Deze historische opslagplaats, het op één na oudste gebouw van het eiland, is de plek waar vroeger de gouvernementslaven hun rantsoen ophaalden. Tegenwoordig is het een cultuurpark (een soort openlucht museum) waar bezoekers de cultuur van Rincon kunnen beleven met demonstraties, proeverijen, muziek en dans. Daarnaast is het ook een leerwerkbedrijf waar jongeren competenties ontwikkelen waarmee ze weer verder een opleiding kunnen afmaken of een reguliere baan kunnen vinden.

Mangasina di Rei


Femie had een gesprek met de directeur Danilo Christiaan. Hij heeft plannen om het werk van Mangasina di Rei uit te breiden. Naast de leerwerk plek wil hij een project ontwikkelen om kinderen kennis op te laten doen van de tradities en geschiedenis van het eiland. Een groep van zo’n 50 ouderen in Rincon, die deze tradities nog kennen en beoefenen, wil graag samenwerken met Mangasina di Rei. Zij zijn trots op hun tradities en willen kinderen zien en ervaren wat hun ‘living treasures’ zijn. Niet enkel als historisch erfgoed maar als een levende traditie waar de kinderen van het eiland ook zelf weer een nieuwe invulling aan geven. Aansluitend hierop wil hij deze informatie op zo’n manier vastleggen dat dit in het onderwijs en in de vrije tijd van kinderen gebruikt kan worden.

Danilo Christiaan voor één van de blikvangers in zijn openlucht museum

In Kralendijk liet Denise de Jongh aan Ronald haar kinderboeken zien, die ze de laatste jaren heeft uitgegeven. Het zijn boeken waarin etiquette centraal staat. Denise de Jongh treedt ook op in Antilliaanse radio- en televisieprogramma’s over etiquette, een thema dat de laatste jaren in de belangstelling staat. Zij heeft een stripboek over etiquette gemaakt dat de bibliotheek op Aruba als kinderboekenweekgeschenk wil laten uitdelen. Haar vraag is of KulturA of het Nederlands Letterenfonds daaraan kunnen bijdragen, nu de bibliotheek als overheidsinstantie geen aanvraag kan doen.

Denise de Jongh

Addo Stuur, eigenaar van boekwinkel Books & Toys (www.addosbookstore.com) is van plan boeken uit te geven in het Nederlands en Papiaments met zijn Stichting Uitgeverij Bonaire. Er staan verschillende uitgaven op stapel. Meer informatie is te vinden op de website: http://www.uitgeverijbonaire.org.
Daarnaast is er een heel interessant project in Nederland voor de taal- en leesstimulering van heel jonge Antilliaanse kinderen: ‘Meer taal meer kansen’. Hij wil dit samen met o.m. Stichting Sebiki implementeren op Bonaire. Zie voor een impressie van de boekjes de website: http://www.bondiatomke.nl. Hij wil een aanvraag bij KulturA doen, maar denkt dat het voor de Stichting Lezen ook een bijzonder belangrijk project zou kunnen zijn. Maar tot op heden werkt de Stichting Lezen niet buiten de grenzen van de Lage Landen.

Addo Stuur

Volgens Addo Stuur is er op Bonaire (en de andere eilanden) grote behoefte aan een tweetalig Jeugdjournaal (Papiaments en Nederlands), ’s ochtends en ’s middags, dat een belangrijke bijdrage zou leveren aan de taalverwerving van beide talen.

Dinsdag 25 mei 2010 – Bonaire

Joost begon deze eerste dag op Bonaire met een bezoek aan Book & Toys. Boekhandelaar Addo Stuur verkoopt boeken in het Nederlands en Papiamentu, en in mindere mate ook in het Spaans. Het is op Bonaire de enige boekwinkel met een serieus literair aanbod.

Addo Stuur

Addo probeert van de boekhandel ook een plek voor cultuur te maken door boekpresentaties te houden. Samen met Herbert Domacassé en Ronald Giesen is hij bezig met een uitgeverij in oprichting om het vele literaire talent op het eiland een podium te geven.

NGO Platform in Kralendijk

Aansluitend sprak Joost met Annemarie Klöne van het NGO Platform Bonaire. Hoewel het eiland slechts 14.000 inwoners heeft, beschikt de Kamer van Koophandel over ongeveer 400 inschrijvingen van stichtingen. Zo 100 daarvan zijn aangesloten bij het NGO Platform. Omdat de meeste stichtingen op het eiland gerund worden door vrijwilligers, kan het NGO Platform een rol spelen door te assisteren bij het schrijven van aanvragen, het monitoren van projecten en begeleiding bieden bij het maken van een eindverantwoording. Annemarie constateert een gebrek aan samenhang en samenwerking tussen de verschillende stichtingen, niet alleen bij organisaties die zich met cultuur bezig houden.

Jackie Bernabela

Joost sloot zich vervolgens aan bij Ricardo, die ondertussen Jackie Bernabela ontmoette van de SKAL, de overheidsdienst voor kunst en cultuur. Jackie is daarnaast actrice en houdt zich actief bezig met Kas di Arte, een expositieruimte voor hedendaagse beeldende kunst, en met BONAI, een archeologische organisatie die nauw samenwerkt met SIMARC uit Sint Maarten.

Gabri Christa

Jackie heeft op het moment de danser en filmer Gabri Christa op bezoek, gebaseerd in New York maar met Nederlandse en Antilliaanse roots. Gabri is bezig met een nieuw filmproject waarin de slavenhuisjes op Bonaire waarschijnlijk een rol gaan spelen.

Gabri Christa, Ricardo en Jackie Bernabela

De SKAL heeft recentelijk een beleidsplan voor cultuur geschreven, het eerste in de geschiedenis van het eiland. Dat plan is verspreid via een tweetalige krant onder alle bewoners van Bonaire, die op een antwoordvel prioriteiten binnen het cultuurbeleid konden aangeven.

Kas di Krioyo in Rincon

Joost voegde zich bij Ricardo en samen gingen ze op weg naar Rincon, het oudste nog bestaande dorp binnen de Nederlandse Caribische eilanden en de plaats waarvandaan de slaven ruim 8 uur moesten lopen naar de zoutpannen aan het andere eind van het eiland. Ze ontmoetten Javier Boezem, betrokken bij het Plataforma Kultural.

Javier Boezem

Dit nieuwe platform wil culturele stichtingen ondersteunen en via samenwerkingsprojecten meer ideeën tot concrete projecten om te vormen.

Javier Boezem en Joost in gesprek

Ook Javier onderkent het probleem van de gebrekkige samenhang en dat er weinig natuurlijk neiging tot samenwerking bestaat. Hij hoopt dat, met ondersteuning van Mimoun Himmit en Marieke Knol te verbeteren.

Net buiten Rincon ligt Mangazina di Rei, een voormalig magazijn waar de gouvernementsslaven uit Rincon in de negentiende eeuw hun rantsoenen moesten ophalen. Eind twintigste eeuw werd deze vervallen plek herontdekt en tot een publieksattractie omgevormd.

Danilo Christiaan demonstreert hoe je een cactushaag kunt maken

Danilo Christiaan, manager van Mangazina di Rei, ontving Joost en Ricardo in zijn cultuurpark annex leerbedrijf, en leidde hen in in de organisatie en de inhoud van zijn plek. Samen met vrouw Heleen houdt Danilo vele ballen tegelijk hoog: het is een museum, plek voor cultuureducatie, maar ook voor toeristen.

Interieur van het Mangazina di Rei

Na enkele jaren pionieren is het vrijwilligersbestand gegroeid, de bezoekerscijfers vergroot en de impact en samenwerking met mensen uit Rincon stevig.

Ricardo voor één van de huisjes in het park

Het terrein bevat diverse huisjes zoals die in Rincon bewoond worden of werden. Verder bebouwt Danilo op het terrein op kleine schaal oorspronkelijke groentes, en komt er in de toekomst een kleine veestapel. Danilo kiest voor een geleidelijke groei die past bij de draag- en slagkracht van de organisatie. Danilo besprak met Joost en Ricardo een concreet project waarbij hij een groep oudere bewoners van Rincon binnen de omheining van Mangazina di Rei wil halen.

Danilo tijdens de rondleiding

Een flinke opkomst buiten bij Kas di Arte

’s Avonds bood Kas di Arte plaats aan ongeveer 25 belangstellenden voor de presentatie van Joost over de Regeling KulturA en de verschillende stappen die je moet zetten om aan te vragen.

Joost tijdens deel 1 van de presentatie

Het werd een levendige bijeenkomst waar vele vragen beantwoord konden worden en waarbij verschillende concrete projecten de revue passeerden.

Bijeenkomst bij Kas di Arte

Een aandachtig publiek in Bonaire